Drie vragen aan… Sjoukje Loudon

Het LECK stelt regelmatig drie vragen aan professionals die in hun werk te maken hebben met het signaleren van kindermishandeling. Deze keer spreken we met dr. Sjoukje Loudon, oogarts in het Erasmus MC en dedicated expert oogheelkunde voor het LECK.

1. Kun je iets vertellen over jezelf en je werk als oogarts?

‘Ik werk als oogarts in het Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis, met als aandachtsgebied kinderoogheelkunde en scheelzien. In het Sophia Kinderziekenhuis zien we veel kinderen die worden verwezen door andere specialisten binnen het ziekenhuis. Het grootste deel van mijn patiënten bestaat uit kinderen met scheelzien, een lui oog, aangeboren oogafwijkingen of kinderen die prematuur zijn geboren en daarom gescreend moeten worden. Daarnaast zien we ook kinderen met metabole aandoeningen of erfelijke problematiek.’

Sjoukje promoveerde op de behandeling van kinderen met een lui oog en deed onder meer een postdoc aan de Harvard Medical School in Boston. ‘De kinderoogheelkunde sprak mij vanaf het begin enorm aan. Niet alleen vanwege de pathologie, maar ook door het werken met kinderen en ouders. Dat ‘klikte’.’

Wat volgens haar vaak wordt onderschat, is de impact van een visuele beperking op het dagelijks leven van een kind. ‘Een kind moet leren lezen, leren fietsen en functioneren op school. Zien is daarvoor essentieel. Daarbij vergeten mensen soms dat de ogen ‘slechts’ licht omzetten in een signaal: de visuele verwerking gebeurt grotendeels in het brein. Ook als het netvlies er normaal uitziet, kan er toch sprake zijn van slechtziendheid door hersenschade, bijvoorbeeld na ernstig letsel of mishandeling.’

2. Je bent dedicated expert voor het LECK. Wat houdt die rol precies in?

‘Ik kwam voor het eerst in aanraking met kindermishandeling in 2009, in het tweede jaar van mijn opleiding. Die ervaring heeft mede bepaald waarom ik deze rol zo belangrijk vind.

Mijn rol als dedicated expert is vooral meekijken en meedenken. Bij verdenking op bloedingen in het oog krijg ik fundusfoto’s (netvliesfoto’s) toegestuurd en beoordeel of de afwijkende bevindingen passen bij bepaalde letselmechanismen, zoals bijvoorbeeld bij toegebracht schedelhersenletsel door het schudden van een baby of dat het beeld meer past bij een onderliggende ziekte. Soms zijn er duidelijke kenmerken, soms is aanvullende informatie nodig, om een goede inschatting te maken.’

Volgens Sjoukje is het cruciaal dat oogartsen onderdeel zijn van het bredere protocol rondom kindermishandeling. ‘Tijdens mijn opleiding waren oogartsen nog niet standaard betrokken. Dat voelde niet goed. Oogheelkundig onderzoek is een noodzakelijk onderdeel van de workup bij een kind waarbij een vermoeden is op toegebracht schedelhersenletsel. Het kan richting geven aan de diagnose en vraagt bij afwijkingen om follow up om mogelijke restschade in kaart te brengen.. Wij móéten daar een actieve rol in hebben, vonden ook collega’s van mij, die zich daar samen met mij hard voor hebben gemaakt.’

De samenwerking met het LECK ervaart zij als waardevol, omdat expertise snel en laagdrempelig beschikbaar is. ‘Het gaat om zorgvuldige beoordeling onder tijdsdruk. Als er netvliesbloedingen worden gezien, als er verdenking op toegebracht letsel is, moeten we gelijk in consult gevraagd worden, omdat netvliesbloedingen vrij snel kunnen opklaren. Dat is een belangrijke bevinding die kan meewegen of er sprake kan zijn van toegebracht letsel, hetgeen essentieel is en waarbij het  uiteindelijk gaat om de veiligheid van een kind.’

3. Welke oogheelkundige signalen kunnen wijzen op een probleem van de visus?

‘Bij jonge kinderen zien we signalen vooral in het oog zelf, niet zozeer aan de buitenkant. Denk aan bloedingen op het netvlies, afwijkingen van de oogzenuw of problemen in de verwerking van visuele prikkels.

Een belangrijk alarmsignaal is intensief oogwrijven. ‘Blinde of ernstig slechtziende baby’s wrijven of ‘boren’ soms heel hard in hun ogen. Dat is echt een alarmsymptoom dat er iets met de ogen aan de hand is. Ook het uitblijven van een pupilreactie bij licht is iets wat iedere zorgprofessional kan en moet controleren, dit staat niet voor niets bovenaan het LECK-formulier.’

Sjoukje illustreert dit met een voorbeeld uit de praktijk: ‘Een paar jaar geleden werden we in consult gevraagd bij een kind op de afdeling wat opgenomen was wegens een bacteriële infectie, dat al een week lang veel in de ogen boorde. Dit gedrag viel op, en we werden erbij gevraagd om te beoordelen wat er aan de hand kon zijn. Dankzij de beoordeling en samenwerking met de kinderarts werd vastgesteld dat er sprake was van een netvliesloslating in beide ogen en welke vervolgzorg noodzakelijk was. Wij leveren onze expertise, maar de kinderarts heeft de overkoepelende blik en beoordeelt het totaalplaatje.’

Tot slot benadrukt Sjoukje het belang van het volgen van een niet-pluis-gevoel. ‘Je kunt altijd laagdrempelig overleggen met een kinderarts. Wij zijn experts van het oog, maar achter het oog zit altijd een kind. Als je iets niet vertrouwt, vraag het. De veiligheid van een kind heeft onze prioriteit.’

Het LECK is het Landelijk Expertise Centrum Kindermishandeling. Het LECK is 24/7 bereikbaar voor artsen bij (een vermoeden van) kindermishandeling. Een kinder- en forensisch arts kijken mee, geven advies en duiden medische bevindingen. Bel: 0900-4445444 of kijk op: www.leck.nu

9 maart ’26