Drie vragen aan…Estera Houweling en Anna van Kroonenburgh
Leestijd: 4 minutenHet LECK stelt regelmatig drie vragen aan professionals die in hun werk te maken hebben met het signaleren van kindermishandeling. Deze keer spreken we Estera Houweling en Anna van Kroonenburgh over de poster Skeletstatus die zij ontwikkelden om zorgprofessionals praktische handvatten te geven bij het uitvoeren en beoordelen van een skeletstatus bij vermoedens van lichamelijke kindermishandeling.
- Hoe zijn jullie vanuit jullie werk betrokken geraakt bij het uitvoeren en beoordelen van skeletstatusonderzoeken?
Estera: ‘Ik werk als radiodiagnostisch laborant bij het UMC Utrecht, het WKZ en het PMC, met als specialisatie kinderradiologie. Daardoor werk ik dagelijks met kinderen van prematuren tot 18 jaar. Samen met mijn collega’s voer ik skeletstatusonderzoeken uit die vanuit het WKZ worden aangevraagd. Daarbij ligt de focus op het maken van kwalitatief goede opnames, zodat radiologen de beelden optimaal kunnen beoordelen.’
Anna: ‘Ik werk als kinderradioloog bij het UMC Utrecht, het WKZ en het PMC en ben daarnaast verbonden aan het LECK. Mijn aandachtsgebied is volledig gericht op kinderradiologie, van prematuren tot 18 jaar, binnen alle modaliteiten. Een belangrijk onderdeel van mijn werk is beeldvorming bij vermoedens van kindermishandeling. Vanuit het LECK doe ik herbeoordelingen van skeletstatusonderzoeken en geef ik advies aan betrokken zorgprofessionals.’
- Jullie hebben samen de poster Skeletstatus ontwikkeld. Waarom is er behoefte aan deze poster?
Estera: ‘Vanuit mijn ervaring als laborant merkte ik dat er behoefte was aan praktische ondersteuning bij het uitvoeren van deze onderzoeken. Samen met collega’s en op basis van terugkoppeling van radiologen hebben we gekeken hoe opnames verbeterd kunnen worden. Die tips en aandachtspunten wilden we graag bundelen in een overzichtelijke visuele vorm.
Op de poster staat het volledige protocol weergegeven van de röntgenopnames die nodig zijn voor een skeletstatusonderzoek. Om rust en overzicht te creëren, hebben we ervoor gekozen alleen de rechterzijde van het skelet visueel weer te geven. In de poster staat uiteraard beschreven dat beide zijden van de extremiteiten moeten worden afgebeeld voor een volledige skeletstatus. Ook hebben we kleur verwerkt. Zo zie je witte en blauwe achtergronden achter de foto’s. De opnames met een blauwe achtergrond moeten namelijk na veertien dagen opnieuw worden gemaakt tijdens de follow-up. Dat vervolgonderzoek is belangrijk, omdat sommige fracturen pas later zichtbaar worden tijdens het genezingsproces.’
Anna: ‘Een skeletstatus wordt gemaakt om hele kleine fracturen op te sporen. Vooral bij gewrichten en ribben zijn goede opnames essentieel. Hoe beter de beelden, hoe betrouwbaarder we vanuit het LECK kunnen beoordelen en adviseren. Juist die kleine fracturen kunnen belangrijk zijn voor het vroegtijdig signaleren van kindermishandeling. Met name gewrichten zoals polsen en ellebogen zijn lastig goed af te beelden. Binnen het WKZ hebben laboranten hier veel ervaring mee opgedaan. Daarom vonden we het belangrijk om die kennis en praktische tips te delen met andere professionals.
De poster werd tijdens een symposium voor het eerst gepresenteerd en positief ontvangen. We merkten dat collega’s echt behoefte hebben aan dit soort praktische ondersteuning.’
- Voor welke professionals is de poster bedoeld en wat hopen jullie dat deze in de praktijk oplevert?
Estera: ‘De poster is in eerste instantie bedoeld voor laboranten die het skeletstatusonderzoek uitvoeren. Het is een visueel hulpmiddel dat ondersteuning biedt tijdens het maken van de foto’s. We hebben er bewust voor gekozen om geen interpretaties toe te voegen, maar de focus te leggen op het correct uitvoeren van het protocol.
Een skeletstatus bestaat uit 33 foto’s en duurt ongeveer 45 minuten. Goede voorbereiding, duidelijke taakverdeling en rust tijdens het onderzoek maken daarom een groot verschil. Ik begin bijvoorbeeld altijd bij de voeten en werk langzaam omhoog. Dat geeft vaak minder onrust bij het kind. Ook gebruik ik hulpmiddelen zoals folie, een driehoekskussentje, een hydrofiele doek en afleiding in de vorm van speelgoed, geluid of een filmpje. Kinderen bewegen veel, dus je moet creatief zijn om goede foto’s te kunnen maken. Het is daarbij belangrijk om zowel naar het kind als naar de ouders neutraal en ondersteunend te blijven. Juist daarom is het van belang dat tijdens het onderzoek een vertrouwd persoon aanwezig is, omdat dit het kind een gevoel van veiligheid biedt. Daarnaast betekent het feit dat er een skeletstatus wordt aangevraagd niet automatisch dat sprake is van kindermishandeling; er kan ook een andere oorzaak zijn.’
Anna: ‘Goede foto’s zijn essentieel voor vroege detectie van kindermishandeling. Als de kwaliteit onvoldoende is, gaat de detectie van fracturen significant omlaag. De samenwerking tussen laborant en radioloog is ontzettend belangrijk. Soms moet direct beoordeeld worden of een opname opnieuw gemaakt moet worden. Daarom probeer ik laboranten altijd feedback te geven op de beelden en uit te leggen waar we specifiek op letten bij de beoordeling. Zo leren we van elkaar en verbeteren we samen de kwaliteit van de onderzoeken.
Ik hoop dat deze poster professionals helpt om met meer vertrouwen en meer uniformiteit een skeletstatus uit te voeren. Uiteindelijk draagt dat bij aan betere diagnostiek en betere zorg voor kinderen.’
De poster Skeletstatus en het bijbehorende protocol zijn beschikbaar via de website van het LECK.
Meer weten:
Het LECK is het Landelijk Expertise Centrum Kindermishandeling. Het LECK is 24/7 bereikbaar voor artsen bij (een vermoeden van) kindermishandeling. Een kinder- en forensisch arts kijken mee, geven advies en duiden medische bevindingen. Bel: 0900-4445444 of kijk op: www.leck.nu
8 sept ’26
